Chi trả chế độ cho nhân sự bị tai nạn bất tỉnh nhân sự như thế nào?

Tình huống:

Người lao động (đã lập gia đình) trên đường từ nhà đến công ty gặp tai nạn giao thông, được đưa vào bệnh viện cấp cứu. Hiện tại người này đang hôn mê, chưa tỉnh lại. Để có tiền lo chi trả viện phí, mẹ ruột của người lao động (NLĐ) đề nghị Công ty chi trả lương, chế độ phúc lợi khác cho NLĐ vào tài khoản của bà. Trường hợp này công ty nên làm thế nào?

Đề xuất giải pháp:

      1.      Thực hiện chi trả cho người được ủy quyền

Căn cứ Bộ luật lao động 2019, Điều 94. Nguyên tắc trả lương – Khoản 1 quy định: “Người sử dụng lao động phải trả lương trực tiếp, đầy đủ, đúng hạn cho người lao động. Trường hợp người lao động không thể nhận lương trực tiếp thì người sử dụng lao động có thể trả lương cho người được người lao động ủy quyền hợp pháp.”, công ty cần xem xét các hồ sơ cá nhân của NLĐ đã cung cấp, để xác định người được ủy quyền nhận thay lương (bao gồm cả chế độ phúc lợi khác) của NLĐ là ai, nếu người được ủy quyền là mẹ ruột của NLĐ thì công ty thực hiện việc chi trả chế độ này mẹ ruột của NLĐ, nếu là người khác thì cần giải thích cho mẹ ruột của NLĐ về việc công ty thực hiện chi trả chế độ theo đúng quy định pháp luật.

2.      Thực hiện chi trả cho người giám hộ đương nhiên

Nếu NLĐ không ủy quyền cho người khác nhận lương thay mình, thì công ty có thể chi trả lương của NLĐ cho người giám hộ đương nhiên của NLĐ trong trường hợp này. Cụ thể như sau:

• Dựa vào Điều 22 BLDS 2015 quy định về “mất năng lực hành vi dân sự”, xác định được đặc điểm của người mất năng lực hành vi dân sự là không thể nhận thức, làm chủ được hành vi; áp dụng với trường hợp NLĐ hôn mê, bất tỉnh, có thể coi là đang ở trong tình trạng mất năng lực hành vi dân sự.
• Căn cứ khoản 1 Điều 53 BLDS 2015, xác định người giám hộ đương nhiên của NLĐ trong trường hợp này là vợ/ chồng của NLĐ.
• Căn cứ điểm c Khoản 1 Điều 58 BLDS 2015 quy định người giám hộ có quyền đại diện cho người được giám hộ trong việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự và thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ.

Vậy, trường hợp này, để cứu chữa cho NLĐ đang điều trị tại bệnh viện, người giám hộ của NLĐ (vợ/ chồng) được quyền nhận thay tiền lương (phúc lợi khác) mà công ty chi trả cho NLĐ.

Vĩ thanh

Việc áp dụng các quy định tại Điều 22 BLDS 2015 để xác định người mất năng lực hành vi dân sự trong trường hợp NLĐ hôn mê, bất tỉnh là phù hợp với bản chất bệnh lý mà điều luật quy định – người này “không thể nhận thức, làm chủ được hành vi”. Tuy nhiên, một người mất năng lực hành vi dân sự về mặt pháp lý không chỉ đơn giản là không thể nhận thức, làm chủ hành vi, cụ thể như sau:

“Điều 22. Mất năng lực hành vi dân sự

1. Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.

Khi không còn căn cứ tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự.

2. Giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện.”

Như vậy, một người chỉ bị coi là mất năng lực hành vi dân sự về mặt pháp lý khi và chỉ khi hội tụ đủ 3 yếu tố:

(i)                  Bị bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi

(ii)                Có yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc cơ quan, tổ chức hữu quan

(iii)              Có kết luận giám định pháp y tâm thần

Ta thấy rằng, dù một người có không nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, về mặt pháp lý sẽ vẫn có đầy đủ năng lực hành vi dân sự khi chưa bị Tòa án tuyên bố người này mất năng lực hành vi dân sự. Việc quy định khắt khe như vậy, theo tôi nghĩ là vì sức nặng của điều luật không đơn giản chỉ là giải quyết chuyện ai nhận tiền lương thay cho người hôn mê, mà khi một người bị Tòa tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, thì sẽ bị hạn chế rất nhiều trong việc xác lập, thực hiện quyền và nghĩa vụ dân sự như Khoản 3 Điều luật đã quy định:

“Giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện”

./.