Học về chế tài phạt hợp đồng qua case study (#2)

  Case study thuộc tài liệu Tập huấn của Hiệp hội các Nhà thầu xây dựng Việt Nam (2024), được trình bày bởi LS. Vũ Ánh Dương (Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký VIAC).

(+ phân tích của cá nhân tôi) 

Vụ tranh chấp liên quan đến điều khoản phạt hợp đồng. 

Tình huống 1:

Điểm b, khoản 1, Điều 21 Hợp đồng 02/2019/HĐTC ngày 29/04/2019 giữa công ty A và công ty B (không có vốn nhà nước) quy định: "Nếu chậm tiến độ 01 ngày thì phạt 0,5% giá trị hợp đồng cho 01 ngày chậm, chậm tiến độ không quá 15 ngày." Thực tế chậm thi công 55 ngày so với tiến độ được phê duyệt.

1. Anh/ chị hiểu điều khoản trên như thế nào? 

Phần mức phạt cho 01 ngày chậm trễ đã quy định rõ ràng, tuy nhiên, quy định về mức phạt tối đa chưa rõ ràng. Quy định  “chậm tiến độ không quá 15 ngày” có 02 luồng ý kiến:

(i) chậm tiến độ tối đa 15 ngày – tương đương phạt chậm tối đa là 7,5% giá trị hợp đồng, không được phạt thêm; hoặc 

(ii) chậm tiến độ không quá 15 ngày không đồng nghĩa với mức phạt chậm tiến độ tối đa, nếu vượt quá 15 ngày chậm tiến độ thì vẫn tính phạt tương ứng; hoặc

(iii) chậm tiến độ không quá 15 ngày không đồng nghĩa với mức phạt chậm tiến độ tối đa, nhưng phải tuân thủ theo quy định của Luật xây dựng Điều 146 , mức phạt tối đa là 12% giá trị hợp đồng.

2. Hợp đồng điều chỉnh của Luật nào?

Căn cứ Điều 138 Luật xây dựng 2014 quy định: “1. Hợp đồng xây dựng là hợp đồng dân sự được thỏa thuận bằng văn bản giữa bên giao thầu và bên nhận thầu để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc trong hoạt động đầu tư xây dựng”. Do đó, xác định Luật điều chỉnh đối với Hợp đồng xây dựng là Luật xây dựng, trong trường hợp pháp luật chuyên ngành không có quy định điều chỉnh thì áp dụng pháp luật dân sự.

Ví dụ:

Quyết định số 12/2019/KDTM-GDT ngày 24/09/2019 của HĐTP TANDTC nhận định: “Hợp đồng số 16/HĐTC/12 ngày 22/02/2012 giữa Công ty Quang Minh và Công ty Tây Nguyên liên quan đến hoạt động xây dựng, được xác lập trên cơ sở Hợp đồng thi công xây dựng số 01/HP-XD/HĐ ngày 18/8/2011 giữa Công ty cổ phần Điện Tam Long với Công ty Quang Minh, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm lại áp dụng Luật thương mại để giải quyết vụ án là không đúng. Trong trường hợp này, cần xác định quan hệ tranh chấp liên quan đến lĩnh vực xây dựng, nên cần áp dụng pháp luật xây dựng. Trường hợp pháp luật xây dựng không quy định thì áp dụng Bộ luật dân sự để giải quyết.”

(Link bản án/ quyết định: https://cnccounsel.com/wp-content/uploads/2021/10/QDGDT-KDTM-12-2019-Hop-dong-xay-dung-BLDS-hay-LTM.pdf)

Quyết định số 11/2014/KDTM-GĐT ngày 09/07/2014 của HĐTP TANDTC nhận định: “Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm áp dụng Điều 306 Luật Thương Mại là không đúng, vì trọng vụ án này quan hệ pháp luật tranh chấp là Hợp đồng xây dựng, do đó phải áp dụng Luật Xây dựng và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật xây dựng để giải quyết vụ án.”

3. Quan điểm của Tòa án:

• Không áp dụng mức phạt tối đa theo Luật xây dựng (Điều 146.2) do công trình không sử dụng vốn ngân sách Nhà nước;
• Không áp dụng Luật thương mại về mức phạt, do đây là Hợp đồng xây dựng, phải áp dụng Luật dân sự, mức phạt do các Bên thỏa thuận (Điều 418.2).
• Do quy định "chậm tiến độ không quá 15 ngày" trong ngữ cảnh của điều khoản hợp đồng mơ hồ, chưa minh thị, khi giải thích điều khoản này phải xác định được ý chí của các Bên khi giao kết hợp đồng, trong trường hợp này, Tòa án xác định được rằng, việc phạt chậm tiến độ sẽ tính theo số ngày thực tế chậm nhân với mức phạt chậm trễ của mỗi ngày.

Sửa đổi điều khoản để tránh rủi ro cho nhà thầu:

"Nếu chậm tiến độ 01 ngày thì phạt 0,5% giá trị hợp đồng cho 01 ngày chậm, mức phạt chậm tiến độ tối đa không quá 15 ngày."