1. Tóm tắt nội dung vụ việc
Ngày 05/12/2016, Công ty TNHH Phan Vũ Đà Lạt (gọi tắt là Phan Vũ) và Công ty cổ phần xây lắp và vật tư xây dựng 2 (gọi tắt là CM2) ký kết Hợp đồng thi công xây dựng công trình số 11/2016/XL2; đến ngày 18/02/2017, hai bên ký Phụ lục hợp đồng về việc thi công phần hoàn thiện (gọi chung là Hợp đồng). Tổng giá trị Hợp đồng là 19.590.779.262 đồng.
Trong quá trình thực hiện Phan Vũ cho rằng CM2 thi công không đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình nên ngày 18/07/2017, Phan Vũ yêu cầu CM2 tạm dừng thực hiện công việc thi công theo Hợp đồng để tìm phương án khắc phục.
Ngày 20/09/2017, Phan Vũ gửi cho CM2 công văn số 200917/TB thông báo đơn phương chấm dứt hợp đồng với lý do CM2 thi công chậm tiến độ và không đạt chất lượng.
Điều 22.2 của Hợp đồng quy định: "Trường hợp phát sinh tranh chấp, các bên thống nhất đưa vụ việc ra giải quyết tại Trung tâm trọng tài thương mại thành phố Hồ Chí Minh (Tracent)".
Ngày 22/12/2017, CM2 khởi kiện Phan Vũ tại Tòa án nhân dân thành phố Đà Lạt (TAND TP. Đà Lạt), yêu cầu thanh toán tiền đối với khối lượng công việc đã thực hiện nhưng chưa thanh toán.
Ngày 24/12/2019, TAND TP. Đà Lạt ban hành quyết định đình chỉ giải quyết vụ án với lý do vụ án không thuộc thẩm quyền giải quyết của TA do các bên đã có thỏa thuận về việc giải quyết tranh chấp tại Trung tâm trọng tài Thương mại TP. HCM (Tracent).
Ngày 23/3/2020 Quyết định phúc thẩm số 01/2020 của TAND tỉnh Lâm Đồng giữ nguyên quyết định đình chỉ của TAND TP. Đà Lạt.
Ngày 22/6/2020, CM2 nộp đơn khởi kiện Phan Vũ tại Tracent, yêu cầu Phan Vũ phải trả cho CM2 các khoản tiền:
- Phần giá trị khối lượng công việc chưa thanh toán là: 4.778.890.130 đồng
- Số tiền bảo lãnh tạm ứng và bảo lãnh thực hiện hợp đồng là: 3.585.530.516 đồng
- Tiền lãi chậm trả là: 2.699.759.990 đồng
Phán quyết trọng tài số 04/2021/PQ-TT ngày 27/05/2021 của HĐTT thuộc Tracent:
- Chấp nhận 1 phần yêu cầu khởi kiện của CM2, 1 phần yêu cầu kiện lại của Phan Vũ
- Buộc Phan Vũ trả cho CM2 số tiền là: 7.571.737.937 đồng
- Buộc CM2 phải trả cho Phan Vũ số tiền là: 1.200.000.000 đồng
- Cấn trừ qua lại hai khoản trên, buộc Phan Vũ phải trả cho CM2 số tiền là 6.371.737.937 đồng.
Không đồng ý với phán quyết trọng tài, Phan Vũ gửi đơn đến TAND TP. HCM yêu cầu hủy phán quyết trọng tài với các lý do sau:
- Hội đồng trọng tài giải quyết tranh chấp khi đã hết thời hiệu khởi kiện.
- Vượt quá phạm vi thẩm quyền xét xử của HĐTT;
- HĐTT đã sử dụng tài liệu không có giá trị để làm chứng cứ đưa ra kết luận trong phán quyết;
- HĐTT vi phạm nguyên tắc thỏa thuận của các Bên trong quá trình xét xử và vi phạm nguyên tắc công bằng, tạo điều kiện cho các Bên thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình quy định tại Luật Trong tài thương mại 2010, Điều 4.3 khi không đưa ra các giải thích đầy đủ về các quyền của Phan Vũ, dẫn đến việc Phan Vũ không được đảm bảo các quyền của mình theo luật định trong phán quyết trọng tài. Do đó, phán quyết trọng tài trái với các nguyên tắc cơ bản của PLVN, vi phạm Luật trọng tài thương mại 2010, Điều 68.2.đ.
Xét lý do người yêu cầu cho rằng HĐTT xác định không đúng thời hiệu khởi kiện trọng tài, nhận thấy:
- Tại Điều 33 Luật trọng tài thương mại 2010 quy định về vấn đề thời hiệu khởi kiện trong giải quyết tranh chấp bằng trọng tài như sau: "Trừ trường hợp luật chuyên ngành có quy định khác, thời hiệu khởi kiện theo thủ tục trọng tài là 2 năm, kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm."
- HĐ xét đơn nhận thấy khi giải quyết tranh chấp giữa Phan Vũ và CM2 áp dụng luật chuyên ngành là Luật xây dựng, nhưng trọng Luật xây dựng không có điều khoản nào quy định về vấn đề thời hiệu khởi kiện liên quan đến đến các tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng, nên cần áp dụng Luật tố tụng xác định thời hiệu khởi kiện của vụ kiện tại trọng tài là 2 năm.
- Khi phát sinh tranh chấp, CM2 và Phan Vũ đã tự nguyện thỏa thuận tại Điều 22.2 của Hợp đồng, nếu phát sinh tranh chấp thì cơ quan giải quyết tranh chấp là Tracent nhưng CM2 lại khởi kiện vụ án đến TAND TP. Đà Lạt để yêu cầu giải quyết tranh chấp là không đúng với thỏa thuận của các Bên.
- Việc nguyên đơn CM2 tự ý nộp đơn khởi kiện vụ án đến TAND TP. Đà Lạt (trong khi HĐ ký kết các bên đã có thỏa thuận giải quyết tranh chấp tại Tracent) là hành vi chủ quan của CM2, không phải là sự kiện bất khả kháng, hoặc trở ngại khách quan làm cho CM2 không thể khởi kiện Phan Vũ tại Tracent theo lựa chọn tại Hợp đồng như lời trình bày của CM2.
- Tuân thủ đúng quy định của Hợp đồng
- Hợp đồng quy định chọn Trọng tài thì phải khởi kiện ra Trọng tài, không khởi kiện ra Tòa án;
Trong vụ việc nêu trên, mặc dù Hợp đồng quy định cơ quan giải quyết tranh chấp là Trọng tài, nhưng CM2 không nộp đơn khởi kiện ra Trọng tài mà nộp đơn khởi kiện ra TAND. Kết quả là TAND đình chỉ giải quyết vụ án do không thuộc thẩm quyền, và CM2 buộc phải nộp đơn khởi kiện ra Trọng tài.
- Tìm hiểu, nắm rõ các quy định về thời hiệu khởi kiện;
- Khởi kiện trước khi hết thời hiệu
- Vận dụng quy định bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện.
Thời hiệu khởi kiện là gì? Ý nghĩa pháp lý của thời hiệu khởi kiện như thế nào? Tại BLDS 2015 Điều 150.3 quy định thời hiệu khởi kiện như sau:
Thời hiệu khởi kiện là thời hạn mà chủ thể được quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền khởi kiện.
Theo dữ kiện của tình huống: "Ngày 20/09/2017, Phan Vũ gửi cho CM2 công văn số 200917/TB thông báo đơn phương chấm dứt hợp đồng với lý do CM2 thi công chậm tiến độ và không đạt chất lượng". Đây là cơ sở để xác định mốc tính thời hiệu khởi kiện - thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp của CM2 bị xâm phạm.
Theo phân tích của TAND TP. Hồ Chí Minh, việc xác định thời hiệu khởi kiện trong trường hợp tranh chấp HĐXD sẽ dựa vào luật tố tụng trọng tài (do luật chuyên ngành không có quy định cụ thể), xác định thời hiệu khởi kiện là 02 năm kể từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Vậy đến hết ngày 20/09/2019 là hết thời hiệu khởi kiện của CM2 (nếu không bị ảnh hưởng bởi các trường hợp luật định không tính vào thời hiệu khởi kiện - Điều 156 BLDS 2015).
Trong phần nhận định của TAND TP. Hồ Chí Minh có nêu rằng: "Việc nguyên đơn CM2 tự ý nộp đơn khởi kiện vụ án đến TAND TP. Đà Lạt (trong khi HĐ ký kết các bên đã có thỏa thuận giải quyết tranh chấp tại Tracent) là hành vi chủ quan của CM2, không phải là sự kiện bất khả kháng, hoặc trở ngại khách quan làm cho CM2 không thể khởi kiện Phan Vũ tại Tracent theo lựa chọn tại Hợp đồng", cho thấy CM2 đã cố gắng vận dụng quy định của pháp luật để "kéo dài" thời hiệu khởi kiện, cụ thể như sau:
Tuy nhiên, như phân tích của TAND TP. Hồ Chí Minh, thời gian nộp hồ sơ khởi kiện và chờ TAND TP. Đà Lạt thụ lý giải quyết (từ 22/12/2017 đến 24/12/2019) không phải là trở ngại khách quan mà là hành vi chủ quan của CM2, không tuân thủ quy định về giải quyết tranh chấp của Hợp đồng - giải quyết tranh chấp tại Trung tâm trọng tài; cho nên quãng thời gian 2 năm trên vẫn tính vào thời hiệu khởi kiện.
Cách giải quyết đối với CM2 là phải khôi phục lại/ bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện, cụ thể như sau:
Vậy khi hết thời hiệu khởi kiện thì CM2 có quyền khởi kiện hay không? Câu trả lời là Không. Nếu CM2 vẫn cố ý gửi đơn khởi kiện, thì HĐTT sẽ từ chối thụ lý giải quyết, trả lại đơn khởi kiện, do hết thời hiệu khởi kiện (đồng nghĩa với việc mất quyền khởi kiện theo quy định tại BLDS 2015 Điều 150.3).
Khác với HĐTT, Tòa án không được lấy lý do hết thời hiệu khởi kiện để từ chối thụ lý giải quyết vụ việc theo quy định tại BLTTDS 2015 Điều 184.2:
Theo quy định tại điều luật này, lý do về thời hiệu không phải là căn cứ để Tòa án từ chối việc thụ lý giải quyết vụ án, trả lại đơn khởi kiện nếu một hoặc các Bên không yêu cầu Tòa án áp dụng quy định về thời hiệu để giải quyết vụ án. Yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc. Hay nói cách khác, yêu cầu này nếu được đưa ra sau khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc thì sẽ không được xem xét giải quyết.
Link tham khảo:
1. https://www.viac.vn/goc-nhin-trong-tai-vien/tranh-chap-ve-thoi-hieu-khoi-kien-a992.html
2. https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta833008t1cvn/chi-tiet-ban-an
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét